Ga naar hoofdinhoud

Vergelijking van audiodescriptie door ChatGPT4o versus ChatGPT5.2

Voor het onderzoek naar de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie (AI) in de productie van audiodescriptie, heeft onderzoeker Wim den Herder AI gevraagd dramaproducties van NTR van beeldbeschrijving te voorzien. In het voorjaar van 2025 hebben we daarvoor ChatGPT4o gebruikt, wat toen het meest recente en geavanceerde AI-model was. Nu, een jaar later, hebben we hetzelfde gedaan met het nieuwe ChatGPT5.2. Hieronder volgen onze bevindingen voor wat betreft de kinderserie Rintje, een stopmotionanimatie voor kinderen, en Der Kaiser, een korte fictiefilm.

Rintje

Fragment 1: Begroeting oma

ChatGPT4o

  • geen herkenning moeder
  • onnodig detail (appels)
  • interpretatie (gezellige keuken)

ChatGPT5.2

  • weinig audiodescriptie, (te) weinig context
  • benoemt vallen ei achteraf (moet kijker dus zelf duiden)

Rintje

Fragment 2: Eieren koken

ChatGPT4o

  • hallucinaties (Henriette, speelgoedje, gesprek met figuur)
  • mist het in slaap sukkelen van Rintje
  • drie keer herhaling van ongeveer dezelfde omschrijving

ChatGPT5.2

  • weinig audiodescriptie, (te) weinig context
  • misinterpretatie (gespannen is juist in slaap sukkelen)
  • omschrijvingen handelingen kloppen beter

Rintje

Fragment 3: Rintje haalt geintje uit

ChatGPT4o

  • misinterpretatie (eieren koken i.p.v. overdoen in eierdopje)
  • benoemt stiekem leegeten van ei
  • mist wel het detail van omgekeerd in eierdop plaatsen

ChatGPT5.2

  • weinig audiodescriptie, (te) weinig context
  • benoemt leeggegeten ei, dus alleen resultaat en niet de handeling, terwijl die belangrijker is (kan zorgen voor verwarring en verkeerd begrip) 
  • mist ook het detail van omgekeerd in eierdop plaatsen

De volledige aflevering van Rintje door ChatGPT4o

Minpunten

  • Veel herhaling (tig keer: ‘honden koken eieren in een keuken’)
  • Identificeert hoofdpersoon Rintje goed, maar andere twee personages niet altijd (soms ‘hond met schort’)
  • Omschrijft vaak niet wat er echt gebeurt op dat moment, maar meer de setting of scène in z’n geheel
  • Dat schept verwarring over de mise-en-scène (toneelschikking; alles wat er te zien is) en de gebeurtenissen
  • Soms misinterpretaties of hallucinaties (personage wat er niet is, gesprek wat geen gesprek is)

Pluspunten

  • Rintje wordt herkend en benoemd
  • Herkent familieband
  • Benoemt wel dat Rintje stiekem het ei leegeet



De volledige aflevering van Rintje door ChatGPT5.2

Minpunten

  • Veel legere audiodescriptie, soms te summier door te weinig context
  • Benoemt vaker verkeerd geïnterpreteerde details (‘moeder kijkt uit raam’)
  • Losse handelingen uit verschillende shots worden soms samengevoegd tot één lange zin (volgorde en timing kloppen daardoor niet altijd)
  • Benoemt vaak een gebeurtenis achteraf als een feit, zonder dat de handeling benoemd is (Rintje treft leeggegeten ei aan, maar heeft dat zelf gedaan)
  • Dat schept verwarring of zorgt voor verkeerd begrip

Pluspunten

  • Minder herhaling
  • Identificeert alle personages beter, al gebeurt dat niet gelijk (eerst nog ‘hondenvrouwen’ en later pas ‘moeder’ of ‘oma’)
  • Omschrijft meer wat er echt gebeurt op dat moment
  • Beschrijft beter de losse stappen of handelingen binnen een gebeurtenis
  • Betere identificatie en betere omschrijving van handelingen = minder herhaling = logischere structuur = beter kloppend verhaal = beter begrip



In vergelijking met professionele audiodescriptie

AI geeft geen overkoepelende informatie; mist de belangrijke informatie buiten setting, personages en gebeurtenissen (zoals animatie, leader, niet of nauwelijks beeldtekst, maar ook over de fictieve wereld zoals het uiterlijk of de kleding van de figuren)


Conclusie

De audiodescriptie van Rintje door ChatGPT4o levert een weinig bruikbaar product op. De audiodescriptie door ChatGPT5.2 biedt betere kijkondersteuning. Het is over het geheel genomen beter te begrijpen, voor wat betreft wie, wat, waar. Omdat de identificatie beter is en de daadwerkelijke, losse gebeurtenissen beter beschreven worden (versus talloze herhalingen van de overkoepelende situatie), is er meer logica en is het verhaal beter te volgen. De vertaling van het hele verhaal is daardoor beter. Maar hét belangrijkste verhaalelement (Rintje die een geintje uithaalt met oma, door haar een stiekem leeggegeten ei te serveren) wordt door ChatGPT5.2 slechter omschreven dan door ChatGPT4o. (Rintje houdt een leeggegeten ei omhoog, waar z’n moeder net nog mee bezig was. Dat impliceert dat hij het ei zo aantreft, in plaats van dat hij het zelf leegeet.) Dat kan zorgen voor een verkeerde interpretatie van de gebeurtenissen. (Namelijk dat moeder het ei heeft leeggegeten.)

N.B. Maar ChatGPT5.2 kan bij een volgende poging (met hetzelfde bronmateriaal en dezelfde prompt) weer met andere resultaten komen – beter of slechter. 

Der Kaiser

Fragment: Kai zit met masker op naast een vrouw met een baby op de bank

ChatGPT4o

  • Benoemt onnodig vaak dat Kai masker draagt
  • Mist daardoor belangrijkere details (komen en gaan van moeder)
  • Ziet een andere vrouw tweemaal voor zijn moeder aan
  • Mist juist zijn moeder binnen die scène
  • Benoemt de losse handelingen redelijk kloppend
  • Benoemt ook gezichtsuitdrukkingen

ChatGPT5.2

  • Moeder en vader worden niet herkend (‘man en vrouw’)
  • Mist nog steeds belangrijke details (komen en gaan van moeder)
  • Daardoor verwarring over wie wat, waar doet
  • Benoemt de losse handelingen redelijk kloppend
  • Misinterpretatie (zwangere buik is een bil)

De volledige film Der Kaiser door ChatGPT4o

Minpunten:

  • Veel herhaling
  • Vaak misinterpretaties (masker ophouden terwijl ‘ie juist afgaat, uit een auto stappen terwijl Kai juist niet wil instappen)
  • Soms verkeerde identificatie of plaatsing (een andere vrouw wordt moeder genoemd, ‘in de auto’ is daarbuiten)
  • Hoofdpersoon Kai wordt niet altijd herkend
  • Zinsopbouw vaak hetzelfde (Kai doet dit, Kai doet dat)
  • Dat levert een kunstmatig aandoende audiodescriptie op

Pluspunten:

  • Belangrijkste personages worden (meestal) herkend en benoemd, direct vanaf het begin (‘een jongen genaamd Kai’, ‘zijn moeder Janice’)
  • Herkent familieband 
  • Beginscène wordt redelijk duidelijk neergezet, met belangrijke details erbij



De volledige film Der Kaiser door ChatGPT5.2

Minpunten:

  • Veel legere audiodescriptie, soms te summier door te weinig context
  • Nog steeds veel herhaling
  • Nog steeds veel misinterpretaties (masker, voorwerpen verkeerd omschreven)
  • Identificeert Kai goed, maar geeft daardoor geen omschrijving van hem (wordt direct Kai genoemd)
  • Identificatie van andere personages slechter (vader pas in latere scène als dusdanig aangeduid, moeder blijft ‘een vrouw’)
  • Mist belangrijke details (gevangenis)
  • Losse handelingen uit verschillende shots worden soms samengevoegd tot één (te) lange zin (volgorde en timing kloppen daardoor niet altijd)
  • Legt daardoor soms verbanden tussen scènewissels die er niet zijn
  • Interpreteert vaker, wat voor meer bezieling zorgt, maar het klopt niet altijd precies

Pluspunten:

  • Vormt prima zinnen, geïsoleerd gezien
  • Taalgebruik is rijker, beeldender en met meer afwisseling
  • Is daarmee prettiger om naar te luisteren

Opvallend:

  • Benoemt soms ook de posities van personages (‘en profil’, ‘van achteren gezien’)



In vergelijking met professionele audiodescriptie

Waar de professionele audiodescriptie meer in dienst staat van de hele vertelling en daartoe kiest wat wel of niet te benoemen, zoomt AI vaak onnodig in op irrelevante details. Tegelijkertijd mist AI belangrijke details, handelingen of gebeurtenissen.


Conclusie

De identificatie in Der Kaiser is met het nieuwe AI-model slechter geworden. Hierdoor kan meer verwarring ontstaan over de personages, hun posities en hun handelingen. Het taalgebruik is wel verbeterd, met meer bezieling en meer afwisseling. ChatGPT5.2 biedt mogelijk niet een duidelijker en daarmee bruikbaardere audiodescriptie dan ChatGPT4o, maar wel een audiodescriptie waarnaar het prettiger luisteren is. 

De meest recente AI-audiodescriptie heeft aan stilistische kwaliteit gewonnen, maar door de slechtere identificatie wordt het verhaal minder goed overgebracht. Bij Rintje was de identificatie met het nieuwe model juist beter en de ‘wie, wat, waar’ duidelijker. Precies andersom dus.