YouTube is voor veel overheidsorganisaties de standaard voor video. Snel, gratis en eenvoudig te embedden. Maar die keuze heeft een prijs. Sterker nog: uit recent onderzoek blijkt dat die prijs mogelijk in strijd is met de wet.
De praktijk: gemeenten delen massaal data met Google
In maart 2026 werd duidelijk hoe groot het probleem is. Uit onderzoek onder Nederlandse gemeentewebsites blijkt dat ruim 60% al bij het laden van de website gegevens deelt met Google, vaak zonder toestemming van de gebruiker. Het gaat om persoonsgegevens, zoals IP-adressen. En dat mag niet zomaar onder de AVG. De oorzaak? In veel gevallen zijn dat YouTube-video’s die op de site zijn ingesloten. Deze embeds sturen trackingdata door, zelfs als de bezoeker de video helemaal niet afspeelt.
Met andere woorden: nog vóórdat iemand op “accepteren” klikt in een cookiebanner, is de data al gedeeld. Dat is niet alleen onwenselijk, het is simpelweg niet toegestaan.
YouTube is niet neutraal
Dit probleem staat niet op zichzelf. Het raakt aan een fundamenteler punt: YouTube is geen neutraal platform. YouTube is ontworpen met één doel: maximale betrokkenheid. Hoe langer iemand kijkt, hoe beter. Het is gebouwd op dataverzameling, tracking, profiling en commerciële belangen. Dat botst met de rol van de overheid. Gemeentewebsites zijn geen marketingkanalen. Het zijn digitale loketten waar burgers terechtkunnen voor essentiële zaken zoals paspoorten, vergunningen en zorg. En anders dan bij commerciële websites hebben gebruikers geen keuze. Juist daarom ligt de lat hoger.
Privacy: geen keuze, maar verantwoordelijkheid
Wanneer een website externe diensten zoals YouTube laadt, wordt automatisch data doorgestuurd naar externe servers. Denk aan: IP-adressen, apparaatgegevens en surfgedrag. Deze gegevens vormen samen een digitale vingerafdruk van de gebruiker. Volgens de AVG mag dat alleen als daar vooraf expliciete toestemming voor is gegeven. Precies daar gaat het mis. In meer dan de helft van de onderzochte gevallen gebeurde die datadeling zonder geldige toestemming, vaak volledig buiten het zicht van de gebruiker. Voor organisaties die het vertrouwen van burgers moeten waarborgen, is dat een fundamenteel probleem.
Toegankelijkheid: geen bijzaak, maar randvoorwaarde
Daarnaast is YouTube niet gemaakt met digitale toegankelijkheid als uitgangspunt. Ja, er zijn opties voor ondertiteling, maar belangrijke voorzieningen zoals audiodescriptie of een volledig tekstalternatief ontbreken of zijn lastig te integreren. En dat is problematisch. Want voor overheden is toegankelijkheid geen ‘nice to have’, maar een verplichting.
In Nederland zijn overheidsorganisaties verplicht om hun digitale communicatie toegankelijk te maken volgens de WCAG-richtlijnen. Dat geldt nadrukkelijk ook voor video.
Denk aan:
- ondertiteling voor doven en slechthorenden
- audiodescriptie voor blinden en slechtzienden
- een transcript als volledig tekstalternatief
Veel gangbare videoplatformen ondersteunen deze functies niet (volledig). Of alleen met een workaround, zoals met de Scribit.Pro widget.
Het kan (en moet) anders
Bij Scribit.Pro zien we dit vraagstuk dagelijks terug bij overheden. De behoefte is helder: video inzetten, maar dan wél privacy-proof en toegankelijk.
Daarom werken we samen met Blue Billywig: een Europees videoplatform dat privacy-by-design is ingericht en uitgebreide mogelijkheden biedt voor toegankelijke video.
In combinatie met onze expertise in digitale toegankelijkheid zorgen we ervoor dat video niet alleen werkt, maar ook voldoet aan wetgeving én inclusief is voor iedereen.
Benieuwd hoe dat eruitziet voor jouw organisatie?